| e-NIEUWSBRIEF | |
|
Blijf op de hoogte van |
|
Archeologisch onderzoek van de verdwenen abdij
De abdij van Herkenrode kent een boeiende geschiedenis. De adellijke dames die de abdij eeuwenlang bestuurden, hebben hun stempel op de regio gedrukt.
1100-1300: Stichting en snelle bloei
De graaf van Loon schenkt rond 1182 gronden aan een monnik, om er een abdij op te bouwen. Dit is het begin van Herkenrode. In 1213 breidt de abdij haar domein sterk uit. In 1217 wordt Herkenrode als eerste vrouwenabdij in de Nederlanden opgenomen in de Orde van Cîteaux.
Het christendom bloeit volop. De eerste kruistochten zijn voorbij, de mystiek neemt een hoge vlucht en overal worden kloosters en abdijen gebouwd. In 1317 komt het Heilig Sacrament van Mirakel naar de abdij van Herkenrode. Door deze relekwie wordt het een druk bezocht pelgrimsoord.
1300-1500: Teloorgang in moeilijke tijden
In de periode 1300-1500 wordt het moeilijker voor de abdij. Na 1366 eindigt de macht van de graaf van Loon en wordt het graafschap Loon opgenomen in het prinsbisdom Luik. Tussen 1450 en 1500 heeft de abdij te lijden onder oorlogen, gevechten en plunderingen.
In 1509 plunderen muitende soldaten de abdij. Het jaar 1509 is een keerpunt in de geschiedenis van de abdij van Herkenrode.
1500-1796: De hoorn des overvloeds
Na de plunderingen in 1509 kent de abdij een nieuwe start. De prins-bisschop van Luik vestigt zich in Kuringen. Hij mengt zich in het beleid van de abdij, maar schenkt ook financiële middelen. Tussen 1509 en 1561 laten drie opeenvolgende abdissen van de familie de Lechy de schade na de plundering herstellen en nieuwe gebouwen optrekken.
De dames van Herkenrode hebben een enorme invloed op hun omgeving, zowel op religieus, economisch als politiek vlak. Ze komen uit belangrijke adellijke families en hebben een grote culturele bagage. Doordat de abdij zo rijk is, kunnen de abdissen hun belangstelling voor kunst volop uitleven. Ze bestellen prachtige schilderijen, glasramen, majolicavloeren, beeldhouwwerken en altaren bij de belangrijkste Europese kunstenaars en architecten. Onder Anna Catharina de Lamboy, Barbara de Rivičre d'Arschot en Anne de Cro˙ drukt de abdij haar economische stempel op de regio.
1796: Het einde van de abdij
De Franse Revolutie betekent het einde van de religieuze activiteit op Herkenrode. De zusters trekken in 1796 weg. Gebouwen en gronden komen in handen van verschillende eigenaars. Herkenrode blijft een belangrijke landbouwuitbating en de gebouwen krijgen in veel gevallen industriële bestemmingen: wolspinnerij, suikerbietenraffinaderij, stokerij, ...
Na 1820 verdwijnt door brand en afbraak het religieuze hart van de abdij: de kerk, de kloostergang en een groot deel van de oorspronkelijke kloostergebouwen.
1972... 1974... 1998...: Nieuwe bestemmingen
In 1972 kopen de kanunnikessen van het Heilig Graf van Bilzen de abdissenverblijven en het landschappelijk park. Zij richten een gedeelte in als bezinningscentrum en bouwen later een nieuw klooster met respect voor de bestaande architectuur.
In 1974 wordt de abdij Herkenrode beschermd als monument en omgeving (ca. 280 hectare) als landschap.
In 1998 koopt het Vlaams Gewest, met het oog op een natuurontwikkelingsprogramma ruim 100 hectare van de site. De gronden vallen onder beheer van het Agentschap voor Natuur en Bos. De hierop staande gebouwen worden in erfpacht gegeven aan Erfgoed Vlaanderen.
De oude hoevegebouwen van de abdij van Herkenrode en het omliggende natuurgebied worden nu met de steun van de Vlaamse overheid, vele partners en vrijwilligers, ontwikkeld tot een domein waar natuur, cultuur en toerisme elkaar ontmoeten.
foto: Mimesis
De Afdeling Natuur werkt volop aan het herstel en de ontwikkeling van de natuur op Herkenrode. Het landschap zoals het was in de 17de eeuw en hoe de mensen er toen gebruik van maakten, staat hiervoor model. Vooral water speelt daarbij een belangrijke rol, omdat het terrein vroeger een buffergebied was voor de Demer bij overvloedige regen. De vochtige en natte graslanden, moeraszones, akkertjes met oude gewassen en enkele hoogstamboomgaarden worden hersteld. Door de vernatting van het gebied zullen watergebonden planten en dieren zich hier weer helemaal thuis voelen. Sinds de aankoop van de 100 hectare gronden in 1998 door het Vlaams Gewest is er al veel werk verzet door de Afdeling Natuur. Maďsakkers zijn omgezet in graslanden die extensief begraasd worden. De wegen zijn omgetoverd tot aangename wandeldreven, omzoomd door streekeigen bomen,… De bewegwijzerde wandelroutes brengen u langs hoogstamboomgaarden, hagen, poelen en houtkanten. Met een beetje geluk ziet u een roofvogel rondvliegen op zoek naar een prooi of hoort u in het voorjaar de kikkers kwaken.
In 2003-2004 werden alle gebouwen op de site op hun stabiliteit en historische waarde onderzocht. Dit levert de nodige informatie over de draagkracht van de gebouwen en de nog aanwezige historisch waardevolle elementen. In overleg met de Afdeling Monumenten en Landschappen vormen deze onderzoeken de basis voor een verantwoorde restauratie. Bij de uitvoering van de werken worden traditionele en moderne restauratietechnieken gecombineerd voor een optimaal behoud van de oorspronkelijke constructie. Nieuwe noodzakelijke ingrepen zoals trappen en liften worden ingebracht met een minimale impact op het gebouw. Alle ingrepen zijn zoveel mogelijk omkeerbaar (d.w.z. dat ze ongedaan gemaakt kunnen worden).
Archeologisch onderzoek van de verdwenen abdij
Het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed coördineert het archeologisch onderzoek naar de ‘abdij onder het gras’. Door onderzoek van de bodem willen zij een beeld krijgen van de ontwikkeling van het abdijcomplex vanaf haar ontstaan tot op het einde van de 18de eeuw. Daarnaast zoeken zij inzicht in de manier waarop de kloostergemeenschap zich doorheen de tijd aan haar omgeving heeft aangepast en de natuurlijke mogelijkheden van het landschap actief heeft gebruikt. Vooral het laboratoriumonderzoek van organische resten (hout, verkoolde zaden en granen, stuifmeelkorrels,… ) kan hier belangrijke informatie over geven.
Dit verdwenen religieuze hart van de abdij wordt in de toekomst opnieuw zichtbaar via een hedendaagse vormgeving. Dit wordt opnieuw de centrale plek van de abdij.
Als bezoeker zal u de abdij en haar omgeving via thema’s kunnen ontdekken en beleven: water, landbouw, veeteelt, kruiden, zelfredzaamheid/energie en architectuur. Van elk thema komt steeds de historische, de actuele en de middeleeuws-mystieke context aan bod. Naast een interactieve tentoonstelling in de stallingen, zal u ook twee tuinen rond de hoevegebouwen kunnen bezoeken: een archeologische tuin die het historische hart van de site aangeeft en een rijk gevarieerde en educatieve kruidentuin. Verder kan u op Herkenrode terecht voor een waaier aan culturele en recreatieve activiteiten, o.m. in de indrukwekkende tiendschuur. In de winkeltjes zal u streekgebonden producten kunnen kopen, en in de brasserie kan u proeven van het beste wat de abdij en haar omgeving te bieden hebben.
Bezinningscentrum Herkenrode
De 18de eeuwse abdissenresidentie van Herkenrode is sinds 1972 eigendom van de Zusters Kanunnikessen van het H. Graf. De zusters stelden de residentie, na een grondige restauratie en renovatie, open als bezinnings- en vormingscentrum.
Het bezinningscentrum heeft een eigen programma van stille retraites, bezinningsdagen, midweekdagen en bijbelstudie. Het centrum staat open voor ieder die op zoek is naar stilte, rust, zingeving, meditatie of herbronning.
Meer informatie over het programma en verblijfsmogelijkheden: http://herkenrode-abdij-bezinningscentrum.skynetblogs.be
Contactpersoon: Ivonne Jansen, T 011 22 12 33, E herkenrode.abdij.bezinningscentrum@skynet.be
Herkenrode vzw draait voor een groot gedeelte op vrijwilligers. Sterker nog: onze werking zou onmogelijk zijn zonder vrijwilligers. Ze zetten zich in op allerlei vlak, ieder naar eigen vermogen.
.jpg)
Vrijwilligers gezocht
Door de grote hoeveelheid activiteiten die plaatsvinden op de abdijsite Herkenrode, zijn we steeds op zoek naar vrijwilligers. Er is voor elk wat wils: onthaal bezoekers, verkoop en controle tickets, verkoop boeken, kinderanimatie, wieden van onkruid, klaarzetten materiaal, afruimen, afwassen, opzoeken van informatie, enz.
Bezorg ons je naam, adres, telefoonnummer en evt. e-mailadres. We contacteren je dan zo snel mogelijk voor een afspraak.
De Nationale Loterij steunt mee projecten en initiatieven van Herkenrode vzw.
.jpg)